Tüm global tedarik zincirlerinde sosyal standartlarýn sorumluluðunu üstlenmek

 

 

                     'HEPýMýZ sorumluyuz! HEPýMýZ çözümü bulmaya yardým etmeliyiz…' (bir katýlýmcýnýn yorumu)

 

 

JO-IN Türkiye Projesi'nin 15 Mayýs 2007'de Boðaziçi Üniversitesi'nde düzenlenen Uluslararasý Danýþma Konferansý hakkýnda özet rapor

 

 

Zamanlama

 

JO-IN Uluslararasý Danýþma Konferansý, 5 yýllýk JO-IN Projesi'nde katýlýmcý iþyerlerinde 'iyileþtirme süreçleri'nin oluþturulmasýyla Uygulama Aþamasý'nýn sonuca varmakta olduðu bir zamanda gerçekleþtirildi.  JO-IN Projesi, Aralýk 2007'de sona erecek.

 

Katýlým

 

JO-IN'in uygulama aþamasýndaki anahtar vurgusu, paydaþlarýn sürece azami derecede dahil edilmesiydi. 15 Mayýs danýþmasý,

 

-                          JO-IN Türkiye Yerel Çalýþma Grubu'nu [1] (Türk giyim üreticileri, sendikalar, STK'lar, Türkiye'deki Global 'Markalar' ve JO-IN Türkiye personelinden oluþmaktadýr),

-                           JO-IN Yönetim Kurulu'nu (Batý Avrupa ve Kuzey Amerika merkezli 6 üye kuruluþ) ve

-                          JO-IN Uluslararasý Danýþma Paneli'ni (Uluslararasý Sendikalar ve STK'lar ve Markalarýn Genel Merkez temsilcilerinden oluþmaktadýr) bir araya getirdi.

 

Gerekçe

 

JO-IN Projesi, özel olarak Türkiye odaklýdýr. Fakat ayný zamanda global düzeyde baþvurulabilecek bir Pilot projedir. Projeden çýkan derslerin daha geniþ global baðlamda nasýl uygulanabileceði sýklýkla sorulan bir sorudur. Ve global gerçekliklerin Proje'nin Türkiye'deki ilerlemesini nasýl etkilediði de eþit derecede önemlidir. Bu nedenle, yerel ve global aktörleri bir araya getiren bu Danýþma Konferansý, perspektifin esaslý olarak geniþletilmesini saðlamýþtýr.

 

Gündem

 

Tartýþma ve etkileþim fýrsatlarýný azamiye çýkartmak için dikkatle tasarlanmýþ olan Danýþma Konferansý Gündemi, aþaðýdaki konularý kapsamýþtýr:

 

-                          Mevcut JO-IN 'iyileþtirme' aþamasýnda kaydedilen ilerlemeye iliþkin güncel bilgilendirme;

-                          Temel bir JO-IN odaðý olan ýrgütlenme ýzgürlüðü konusunda, sunumlarýn ve gruplara ayrýlarak çalýþmanýn eþlik ettiði uzun bir oturum.

-                          JO-IN Davranýþ Kurallarýna uyum konusundaki ilerlemeyi vurgulayan ve sosyal standartlarýn geliþtirilmesinin ticari mantýðýný ortaya koyan bir Türk olay incelemesi;

-                          Diðer iki temel JO-IN odaðý olan Ücretler ve Çalýþma Saatleri konularýnda, yine sunumlarýn ve gruplara ayrýlarak çalýþmanýn eþlik ettiði ikinci bir uzun oturum.

                         
 
                          

                         JO-IN Sözcüsü Vic Thorpe, 15 Mayýs'ta Boðaziçi Universitesi'nde düzenlenen toplantýda þeref mevkiinden

                                  konuþtu           

 

 

ýlerleme Raporu

 

JO-IN Türkiye personeli, Pilot projeye katýlan 6 üreticide 'iyileþtirmeler' konusunda saðlanan ilerleme hakkýnda katýlýmcýlarý bilgilendirdi. JO-IN'in yaklaþýmý, JO-IN anahtar odak alanlarýnýn ve bu alanlardaki sorunlara yol açan olan kök nedenlerin TÜMÜNÜN uygun þekilde ele alýnarak, kaydedilen iyileþtirmelerin sürdürülebilir olmasýný saðlamaktýr:

 

(1)   Yasal asgari ücret gibi esaslar

(2)   ýrgütlenme ýzgürlüðü 'iklim' konusu (örn. iþçilerin, olumsuz sonuçlardan korkmadan iþyerlerindeki kaygýlarýný gerçekten serbestçe ifade edip etmedikleri)

(3)   Türkiye'de þu anki durumun altýnda yatan 'Büyük Resim' konularý. ýrn.:

 

-                          Endüstri ýliþkileri politikasý, yasalar ve uygulamalarý;

-                          Hazýr giyim sektörü fabrikalarýnda iþleyen üretim sistemleri;

-                          Uluslararasý alýcýlarýn (yani 'Markalar' ve Perakendeciler) Üretim Yaptýrma, Fiyatlama ve Sipariþ Verme uygulamalarý. 

 

ýrgütlenme ýzgürlüðü (ýý) 'iklim' konusu

 

JO-IN'in giriþ sunumlarýnda aþaðýdaki hususlar vurgulanmýþtýr:

 

(1)    JO-IN Projesi'ne katýlan Türk iþyerlerinde iþçi temsilcilik sistemlerinin açýkça görülen yapýsal zayýflýklarý; ve

(2)    mevcut Türk yasalarýnýn ILO ýý standartlarýný karþýlayamamasý ve bunun iþyeri düzeyinde var olan sorunlarýn altýnda yatan asýl nedenlerden birini oluþturmasý.

 

ýý konusunu geniþletmek üzere Nike, Tayland, Meksika ve Bangladeþ'ten örneklerle ýý'yü teþvik etme giriþimlerindeki deneyimlerini sundu. Nike'ýn bu global deneyimlerden çýkardýðý 'dersler' aþaðýdaki gibiydi:

 

(1)   Yönetimin ve sendikalarýn birbirlerine güvenmeyi öðrenmeleri gerekir.

(2)   Yönetimin daha iyi iþyeri iliþkilerine 'yatýrým yapma'nýn ticari avantajlarýný görmesi gerekir.

Yönetim ve iþçiler arasýndaki anlaþmazlýklarý mümkün en alt düzeyde çözmek ve bunu kolaylaþtýracak iþyeri yapýlarý kurmak gerekir.

                        
 
                            
                            Uyum Direktörü Caitlin A. Morris, küresel olarak ýý'nün ilerletilmesinde Nike'ýn deneyiminden çýkarýlan
                                     dersleri sundu.
 
 

Gap, Kamboçya ve Hindistan'da, Uluslararasý Sendikalarla iþbirliði içinde, daha iyi iþveren-iþçi iliþkileri geliþtirme yönündeki kendi deneyimlerini bildirdi. Buradan umulan þey, iyileþen iliþkilerin daha yüksek üretkenliðe yol açacaðýdýr ve bunun gerçekten böyle olduðuna iliþkin kanýtlar gerçekten de artmaktadýr.

 

Türkiye'deki durumu bildiren DýSK'e baðlý Tekstil sendikasý, aslýnda Türkiye sosyal tarihine dayanan mevcut bir soruna endüstri çapýnda ve katýlýmcý bir çözüm arama ihtiyacýna iliþkin sunum yaptý. Sektör için, örneðin aþaðýdakileri içermesi gereken bir çerçeve toplu sözleþme düzenlemesi gerekmektedir:

 

-                          Sendikalarý modernize etmek ve temsil niteliklerini geliþtirmek ve iþçilerin gündelik kaygýlarýna daha da yakýnlaþtýrmak için sendikal yapýda reform;

-                          ýþçilerin sendikalara ve sendikalarýn iþçilere daha iyi eriþimi;

-                          Sendikalarý baypas etmek yerine, sendikalarla birlikte çalýþarak iþyerlerinde sosyal standartlarýn denetlenmesi. 

 

Kendi ilgi alanlarýna göre gruplar oluþturuldu ve bu gruplar, Türkiye'de ýý zorluklarý konusunda en iyi ilerlemenin nasýl kaydedileceðine iliþkin tartýþmalar yürüttü.

 

Grup raporlarýnda aþaðýdaki hususlar öne çýktý:

 

Giyim üreticileri, sektör çapýnda bir çözüm geliþtirme ihtiyacýný vurguladý. Bu, iþverenlerin, toplu pazarlýk ve lobiciliðe yönelik bir örgütlenmede daha etkin bir þekilde bir araya gelmelerini gerektirecektir. Sendikalar, ya iþçilerin çýkarlarýný daha etkin bir þekilde temsil etmeye ya da iþçilerin, iþçileri temsil etme iþini daha iyi yapacak baþka yapýlar seçmesine razý olmaya zorlanmalýdýr.

 

Markalarýn Türkiye yerel temsilcileri, hem yönetime, hem de iþçilere yönelik ýý eðitimi yapýlmasý çaðrýsýnda bulundu. Bu eðitim, her iki taraf için bariz kazançlar sergilemelidir.

 

Uluslararasý Markalar, yerel tabanlý bir þikayet çözme sistemine olan ihtiyacý vurguladý. Sorunlar, muhtemel en alt düzeyde (örneðin iþyerlerinin kendilerinde) hýzlý ve etkin bir þekilde çözülmeli ve uluslararasý düzeye yükseltilmemelidir.

 

Sendika/STK grubu, iþverenleri ve Markalarý, ýý için adil bir yasal çerçeve konusunda hükümete baský uygulamaya çaðýrdý.  Davranýþ Kurallarý, iþçilerin þikayetlerini ele almaya yardým edecek yapýlara iþyerinin dýþýnda eriþmesine olanak verilmediði sürece, simgesel olmaktan öteye geçmeyecektir. Sendikalar, þikayetleri takip etmek üzere akredite edilmeli ve sendikalara çapraz denetim amacýyla þikayetçilere ve diðer iþçilere eriþim hakký tanýnmalýdýr.

 

Bir Türk olay incelemesi: Yeþim Tekstil ve baðlý taþeronlarýnda daha iyi sosyal standartlara yönelik ilerleme.

 

JO-IN Projesi'ne katýlan 6 Türk üreticiden biri olan Yeþim Tekstil, JO-IN Davranýþ Kurallarý'na uyum konusunda kaydettiði ilerlemeye iliþkin sunum yaptý. Yeþim Tekstil, Kalite'ye eksiksiz bir yaklaþýmýn, Sosyal Uyuma ciddi bir yaklaþýmý her zaman içereceðini savundu; yani iyi iþ uygulamalarý ve sosyal uyum el ele gitmektedir.

 

SA800 Standardý bakýmýndan daha önce kaydedilen ilerlemeler temelinde Yeþim Tekstil, taþeronlarýndan birkaçýný daha iyi bir uyum düzeyine yükseltmeyi nasýl baþardýklarýný aktardý.

Yeþim Tekstil taþeronlarýndan biri olan Fita Tekstil, bugüne kadar kaydedilen ilerlemeyi teyit ederek, sosyal uyuma gösterilen dikkat sayesinde iþlerinde saðladýklarý güçlü büyümeye iþaret etti.

 

Ücretler ve Çalýþma Saatleri konularý

 

JO-IN üye kuruluþu olan Workers' Rights Consortium (ýþçi Haklarý Konsorsiyumu), giyim endüstrisinin global tedarik zincirinin yukarýsýnda ve aþaðýsýndaki paydaþlarýn karþýlýklý sorumluluklarýna iliþkin sunum yaptý.

Markalarýn ve Perakendecilerin fiyatlama, üretim yaptýrma ve sipariþ verme uygulamalarý, tedarikçilerin adil ücret ödeme ve üretim programlarýný rasyonel olarak yönetme kapasitelerini olumsuz olarak etkiliyorsa, ücretlerin düþüklüðünün ve aþýrý uzun çalýþma saatlerinin tüm suçunu tedarikçilere yüklemek bir hata olacaktýr.

 

Gap, markalarýn üretim yaptýrma ve fiyatlama uygulamalarýnýn, tedarikçilerin uyum saðlama konusundaki kapasitesine etkisine iliþkin 3 yýllýk bir araþtýrmaya deðinerek bu konuyu ayrýntýlandýrdý. Anýlan araþtýrmanýn sonucunda Gap, artýk uyum personelinin kendi satýnalma ve fiyatlama personelinin toplantýlarýna katýlarak, sorunlu satýnalma uygulamalarýnýn tedarik zinciri boyunca yarattýðý domino etkisini açýkça anlamalarýný saðlayacaktýr.

 

Ardýndan karma ilgi gruplarý toplanarak, Türkiye'de Ücretler/Çalýþma Saatleri'ne uyum için bir stratejiyi tartýþtýlar ve Türkiye Yerel Çalýþma Grubu'nun, JO-IN Projesi Aralýk 2007'de sona erdikten sonraki varlýðýna iliþkin düþüncelerini dile getirdiler.

 

Grup raporlarý katýlýmcýlarýn baþlýca kaygýlarýný vurguladý:

 

  • Global tedarik zinciri boyunca baðlantýlar/etkiler gerçektir ve sosyal uyumu kaçýnýlmaz olarak etkilemektedir. Kabahati sadece zincirin þu veya bu noktasýna yerleþtirmek adil deðildir ve çözüm getirmeyecektir.
  • Tedarikçiler ve Markalar, daha güçlü ortaklýklar halinde çalýþmalý ve tedarikçiler daha iyi eðitilmiþ yöneticiler yoluyla kendi verimliliklerini ve uyumlarýný yükseltmelidirler.
  • STK'lar Türkiye'de sahada halen zayýf olan sendikalara, uyum eðitimi konusunda yardým edecektir.
  • Türk Hükümetinin iþçi haklarýný saðlamadaki baþarýsýzlýðý (yasalar yoluyla ve pratikte iþ müfettiþliði yoluyla), sivil topluma ilave yükler bindirmektedir.
  • Davranýþ Kurallarý ciddiye alýnmalý ve sis perdesi olarak kullanýlmamalýdýr. Davranýþ Kurallarý'nda hiç kimsenin uygulamaya niyetli olmadýðý unsurlar çýkarýlarak, Davranýþ Kurallarý'nýn ciddi bir konu haline gelmesi ve Halkla ýliþkiler meselesinden öteye geçmesi saðlanmalýdýr.
  • 'Olgun' bir endüstri iliþkileri sistemi, Türkiye'de hedef olmalýdýr. Böyle bir sistemde, 'temsilcilik kalitesinin standartlarý' sendikalardan da beklenmeli ve bu tür standartlarý karþýlamalarý halinde sendikalara, iþçilerin sorunlarýyla ilgilenebilmeleri için iþçilere eriþme hakký verilmelidir.
  • JO-IN üyesi kuruluþlarý gibi organlar, iþçilerin þikayetlerini iletebilmeleri için yerel forumlar geliþtirmeye yardým etmelidirler; örneðin iþçiler, gizliliklerini koruyacaklarýna güvendikleri yerel gözlemcilere þikayetlerini kendi dillerinde ifade edebilmelidirler.   

 

Günün sonundan bazý yorumlar

 

'Düzenleme? 10 üzerinden 10!  Ve gerçekten önemli konular dile getirildi.'

 (Þimdi önde gelen üreticilerden birinin temsilcisi olan eski bir Boðaziçi Üniversitesi öðrencisi)

 

"Programa ve tartýþmalara 10 üzerinden 8 veriyorum.'

 (Marka Genel Merkezi temsilcisi)

 

'Bu türden tartýþmalarýn çoðalmasýna ihtiyacýmýz var. Gerçekten faydasý oluyor.'

 (Küçük ölçekli bir Türk giyim üreticisi)

 

'Etkinliði sonuçlarýna göre deðerlendireceðiz. Bu yüzden bekleyecek ve göreceðiz.  JO-IN Projesi, Aralýk 2007'de sona erdikten sonra neler olacak?'.

(Türk sendika temsilcisi)

 
 

© 2003-06 Joint Initiative on Corporate Accountability & Workers' Rights
All Rights of Copyright and Trademark holders Reserved